سیدمحمد بهشتی در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا، با اشاره به طرح هیئت امنایی شدن اماکن و محوطههای تاریخی و اجرای پایلوت این طرح در شیراز، اظهار کرد: هیئت امنایی کردن محوطهها و اماکن تاریخی، در صورت طراحی و اجرای صحیح، میتواند اقدامی مؤثر برای ارتقای کیفیت مدیریت، حفاظت و بهرهبرداری پایدار از میراثفرهنگی کشور باشد؛ با این حال، تحقق این هدف مستلزم رعایت مجموعهای از الزامات و شروط اساسی است.
او مهمترین شرط در این زمینه را نحوه انتخاب اعضای هیئت امنا دانست و افزود: اعضای این هیئتها باید از میان افراد متخصص، صاحبصلاحیت و مورد وثوق جامعه تخصصی انتخاب شوند و در ساختار جدید، صلاحیت علمی و حرفهای افراد باید بر سایر ویژگیها و ملاحظات غلبه داشته باشد.
بهشتی با اشاره به اهمیت این موضوع در مدیریت محوطههای شاخص تاریخی کشور تصریح کرد: برای مثال، اگر قرار باشد برای تختجمشید هیئت امنا تشکیل شود، حضور برجستهترین متخصصان حوزه هخامنشی، باستانشناسان صاحبنظر در این دوره و مرمتگران متخصص، بهویژه در حوزه مرمت آثار سنگی، ضروری است؛ چراکه تصمیمگیری درباره چنین محوطهای در وهله نخست نیازمند شناخت عمیق و دقیق از ارزشهای تاریخی، معماری، باستانشناختی و فرهنگی آن است.
این پیشکسوت میراثفرهنگی، برخورداری هیئتهای امنا از اختیارات واقعی و مؤثر را دومین الزام اساسی اجرای این طرح عنوان کرد و گفت: این هیئتها باید از اختیاراتی مشابه هیئتهای امنای دانشگاهها، بهویژه در حوزههای مالی و اداری، برخوردار باشند تا بتوانند درباره مسائل مرتبط با مدیریت، حفاظت، مرمت و توسعه محوطه تصمیمگیری کنند.
او ادامه داد: برخورداری از چنین اختیاراتی مستلزم تعریف سازوکارهای مشخص، شفاف و متناسب مالی و اداری است و در صورت امکان میتوان از ظرفیت آییننامههای مالی و اداری مشابه نهادهای علمی و دانشگاهی در طراحی این سازوکار استفاده کرد.
بهشتی همچنین بر تعیین جایگاه ملی برای پایگاههای میراثملی و جهانی تاکید کرد و گفت: این پایگاهها نباید فقط ساختاری استانی داشته باشند، بلکه لازم است جایگاه ملی و ماموریت تخصصی مشخصی برای آنها تعریف شود.
او افزود: محوطههای مهم تاریخی کشور، بهویژه آثاری که در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیدهاند، دارای اهمیت ملی و بینالمللی هستند و طبیعی است که نظام مدیریتی آنها نیز باید متناسب با این جایگاه طراحی شود.
این پیشکسوت میراثفرهنگی با اشاره به تجربه ایران در زمینه ایجاد پایگاههای میراثی اظهار کرد: ایجاد الگوی مدیریت محوطههای مهم تاریخی در قالب «پایگاههای میراثی» یکی از ابتکارات مهم ایران در حوزه مدیریت میراثفرهنگی بوده است؛ الگویی که در ارزیابیهای انجامشده از سوی مرکز میراثجهانی یونسکو نیز مورد توجه قرار گرفته و بهعنوان الگویی قابل استفاده برای مدیریت محوطهها و بناهای مهم تاریخی در سایر کشورها مطرح شده است.
او حضور مسئولان محلی در هیئتهای امنا را نیز دارای اهمیت دانست و گفت: حضور استاندار، مدیرکل میراثفرهنگی استان و نمایندگان سازمان برنامه و بودجه میتواند به هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و تأمین منابع کمک کند، اما اکثریت اعضای هیئت امنا باید از میان متخصصان و صاحبنظران حوزه مربوط انتخاب شوند.
بهشتی در ادامه با تشریح ضرورت تقدم نگاه تخصصی بر نگاه صرفا گردشگری در مدیریت محوطههای تاریخی گفت: ممکن است از نگاه یک فرد غیرمتخصص، تختجمشید فقط مجموعهای از سنگهای تاریخی باشد که گردشگران برای بازدید از آن بلیت تهیه میکنند، اما از منظر یک متخصص میراثفرهنگی و باستانشناس، تختجمشید یکی از مهمترین اسناد غیرمنقول مربوط به دوره هخامنشی است؛ دورهای که جایگاهی شاخص در تاریخ تمدن بشری دارد.
او افزود: بر همین اساس، مدیریت چنین محوطهای باید بر پایه شناخت دقیق ارزشهای تاریخی و علمی آن و با مشارکت جدی متخصصان صورت گیرد.
این پیشکسوت میراثفرهنگی تاکید کرد: طرح هیئت امنایی شدن اماکن و محوطههای تاریخی میتواند گامی مؤثر در جهت بهبود مدیریت، حفاظت و بهرهبرداری پایدار از آثار تاریخی باشد، مشروط بر اینکه این ساختار از یک سو از اختیارات واقعی مالی و اداری برخوردار باشد و از سوی دیگر، ترکیب آن بر پایه تخصص، صلاحیت علمی و جایگاه حرفهای افراد شکل گیرد.
بهشتی در پایان خاطرنشان کرد: در کنار این موضوع، تفکیک روشن وظایف حاکمیتی وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی از وظایف مدیریتی پایگاهها و همچنین ملی شدن ساختار پایگاههای میراثملی و جهانی میتواند این الگو را به سازوکاری کارآمدتر و متناسب با اهمیت میراثفرهنگی کشور تبدیل کند.
انتهای پیام/
نظر شما